The Effect of the "My Body Is Safe" Education Program on Early Childhood Sexual Development and Body Awareness
“Bedenim Güvende” Eğitim Programı’nın Erken Çocukluk Döneminde Cinsel Gelişim ve Beden Farkındalığı Üzerindeki Etkisi
Özet
Araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çocukları için geliştirilen ve toplumsal cinsiyet eşitliğini içeren "Bedenim Güvende Eğitim Programı'nın çocukların gelişimi üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Çalışma 20'si deney, 20'si kontrol grubunda yer almak üzere 40 okul öncesi dönem çocuk ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak Selçuk Cinsel Gelişim Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu, Gözlem ve Yansıtıcı Günlük Raporlar kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre deney grubundaki çocukların Selçuk Cinsel Gelişim Ölçeğinin “Cinsel Kimlik” ve “Cinsiyete İlişkin Davranışlar” alt boyutlarında daha yüksek son test puanları aldığını ve deney grubu lehine anlamlı farklılıklar bulunduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, Bedenim Güvende Eğitim Programı’nın çocukların cinsel gelişimini olumlu yönde desteklediğini ortaya koymakta; ayrıca deney ve kontrol gruplarının toplam son test puanları arasında anlamlı bir fark oluştuğunu göstermektedir.
Referanslar
Acer, D., & Artan, İ. (2000). Üç ve dört yaş grubu çocukların annelerine yöneltmiş oldukları cinsellikle ilgili sorular ve annelerin verdikleri cevapların incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 191–204. https://izlik.org/JA86HZ98SE
Acer, D., & Artan, İ. (2005). Okul öncesi eğitim kurumlarında 4–6 yaş grubu çocuklar için cinsel eğitim etkinliklerinin etkisinin incelenmesi. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Dergisi, 2(1–2), 12–19.
Alptekin, A., & Tepeli, K. (2019). Development of Selcuk Sexual Development Scale (36–72 months). Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 10(3), 249–265. https://doi.org/10.21031/epod.505352
Artan, İ. (2019). Cinsel gelişim ve eğitim. Hedef CS Yayıncılık.
Balter, A. S., Van Rhijn, T., & Davies, A. (2016). The development of sexuality in childhood in early learning settings: An exploration of Ontario early childhood educators’ perceptions. Canadian Journal of Human Sexuality, 25(1), 30–40. https://doi.org/10.3138/cjhs.251-A3
Bayramoğlu, L. (2015). Okulöncesi dönem çocuklarının cinsiyet rollerine ilişkin algılarının incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Doğu Akdeniz Üniversitesi].
Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (S. B. Demir, Çev. Ed.). Eğiten Kitap.
Creswell, J. W. (2019). Karma yöntem araştırmalarına giriş (M. Sözbilir, Çev. Ed.). Pegem Akademi.
Çok, F. (1999). Türkiye’de çocuk ve gençlerin cinsel gelişim ve eğitimine genel bakış. Cumhuriyet ve Çocuk 2. Ulusal Çocuk Kültürü Kongresi, Ankara Üniversitesi Basımevi.
Deniz, Ü. (2012). Okul öncesi dönemde cinsel kimlik gelişimi ve cinsel eğitim. N. Aral (Ed.), Aile ve çocuk: Prof. Dr. Mine Mangır’ın anısına (ss. 40–50) içinde. Ankara Üniversitesi Basımevi.
Dökmen, Z. Y. (2012). Toplumsal cinsiyet. Remzi Kitabevi.
Early Childhood Learning and Knowledge Center. (2017). Healthy gender development and young children: A guide for early childhood programs and professionals. https://depts.washington.edu/dbpeds/healthy-gender-development.pdf
Egan, S. K., & Perry, D. G. (2001). Gender identity: A multidimensional analysis with implications for psychosocial adjustment. Developmental Psychology, 37(4), 451–463. https://doi.org/10.1037/0012-1649.37.4.451
Foucault, M. (2012). The care of the self: The history of sexuality (Vol. 3; R. Hurley, Trans.). Vintage Books. (Original work published 1984)
Freeman, N. K. (2007). Preschoolers’ perceptions of gender appropriate toys and their parents’ beliefs about genderized behaviors: Miscommunication, mixed messages, or hidden truths? Early Childhood Education Journal, 34(5), 357–366. https://doi.org/10.1007/s10643-006-0123-x
Güngör Aytar, A., Artan, İ., & Boztepe, H. (Eds.). (2014). Her yönüyle okul öncesi eğitim. Hedef Yayıncılık.
Gürşimşek, I., & Günay, V. D. (2005). Çocuk kitaplarında cinsiyet rollerinin işlenişinde kullanılan dilsel ve dildışı göstergelerin değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 53–63. https://izlik.org/JA68EW37WE
Haktanır, G. (2005). Çocuk cinselliği. A. Oktay & Ö. Polat Unutkan (Yay. Haz.), Okul öncesi eğitimde güncel konular (ss. 147–162) içinde. Morpa Kültür Yayınları.
İşler, S. (2017). Okul öncesi dönem çocuğu olan ebeveynlerin cinsel gelişime ve cinsel eğitime yönelik bilgi düzeylerinin ve tutumlarının incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Doğu Akdeniz Üniversitesi].
Menmuir, J., & Kakavoulis, A. (1999). Sexual development and education in early years: A study of attitudes of pre-school staff in Greece and Scotland. Early Child Development and Care, 149(1), 27–45. https://doi.org/10.1080/0300443991490103
Miller, C. F., Lurye, L. E., Zosuls, K. M., & Ruble, D. N. (2009). Accessibility of gender stereotype domains: Developmental and gender differences in children. Sex Roles, 60(11–12), 870–881. https://doi.org/10.1007/s11199-009-9584-x
Özgün, S. (2017). 60–72 aylık çocuklara yönelik hazırlanan cinsellik eğitimi programının çocukların cinsel gelişimine etkisi [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi].
Özsungur, B. (2010). Cinsel kimlik gelişimi ve cinsel kimlik bozukluğunda psikososyal değişkenler: Gözden geçirme. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 17(3), 163–174. https://www.cogepderg.com/articles/gender-identity-development-and-gender-identity-disorder-psychosocial-characteristics/doi/27670
Özuslu-Açıkgöz, N. (1999). 3–6 yaş çocukları için hazırlanan bir cinsel eğitim programı ve etkileri [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
Setyarini, N., Dewanti, S. S., & Kurniawati, Y. (2021). The effectiveness of singing methods and demonstration methods to improve understanding of sexual education in early childhood. Journal of Primary Education, 10(2), 207–217.
Sexuality Information and Education Council of the United States. (2004). Guidelines for comprehensive sexuality education: Kindergarten through 12th grade (3rd ed.).
Sungur, M. Z. (1998). Cinsel eğitim. Klinik Psikiyatri Dergisi, 1(2), 103–108.
Tuzcuoğlu, N., & Tuzcuoğlu, S. (2003). Çocuğun cinsel eğitimi: “Anne ben nasıl doğdum?” Morpa Kültür Yayınları.
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2009). International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach. UNESCO.
World Association for Sexual Health. (2014). Declaration of sexual rights.
World Health Organization. (2010). World health statistics 2010.
Weinraub, M., Clemens, L. P., Sockloff, A., Ethridge, T., Gracely, E., & Myers, B. (1984). The development of sex role stereotypes in the third year: Relationships to gender labeling, gender identity, sex-typed toy preference, and family characteristics. Child Development, 55(4), 1493–1503). https://doi.org/10.2307/1130019
Yağan Güder, S. (Ed.). (2016). Cinsel eğitim ve toplumsal cinsiyet. Eğiten Kitap.
Yücesan, A., & Ayaz Alkaya, S. (2018). Okullarda göz ardı edilen bir konu: Cinsel sağlık eğitimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 25(2), 200–209. https://doi.org/10.17343/sdutfd.342828
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Telif Hakkı (c) 2026 Hakan Köksal, Gülçin Güven
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
