Heidi Çizgi Filminde Akran Zorbalığı Temasının İçerik Analizi Yoluyla İncelenmesi
Peer Bullying in the Heidi Cartoon Series: A Content Analysis
Özet
Erken çocukluk dönemi, bireyin kişilik gelişiminin temelinin oluşturulduğu kritik bir dönemdir. Bu zaman zarfında çocukların maruz kaldığı zorbalık davranışları, uzun süreli sosyal ve psikolojik sonuçlar doğurabilmektedir. Zorbalık, tekrarlanan olumsuz davranışlar gösterilmesi şeklinde açıklanmaktadır. Heidi çizgi filmi dışarıdan bakıldığında çocuklara masum ve öğretici bir içerik sunuyor gibi görünse de karakterler arasındaki ilişkilerde zorbalık davranışlarına rastlanabilmektedir. Bu araştırmanın amacı ise Heidi çizgi filminde yer alan akran zorbalığı unsurlarını tespit etmek ve bu unsurların çizgi filmde nasıl temsil edildiğini analiz etmektir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, STUDIO100-TRT olarak yayınlanan Heidi TR adlı YouTube kanalında yer alan toplam 65 bölümden oluşan serinin rastgele örnekleme yöntemiyle belirlenen toplam 23 bölümden oluşmaktadır. Analiz sürecinde sahneler bağımsız şekilde incelenmiş ve veriler Miles ve Huberman yaklaşımına göre değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, çizgi filmde akran zorbalığı davranışlarının belirli karakterler arasında tekrar ettiğini ve bu davranışların çocuk izleyicilere rol model oluşturabilecek şekilde temsil edildiğini göstermektedir.
Referanslar
Altınkılıç, Z., & Özkan, H. (2014). Televizyon izlemenin 1–6 yaş çocuk sağlığı üzerindeki etkilerine yönelik annelerin tutum ve davranışlarının belirlenmesi. İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları Dergisi, 4(3), 186–194.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
Bandura, A. (2001). Social cognitive theory of mass communication. Media Psychology, 3(3), 265–299. https://doi.org/10.1207/S1532785XMEP0303_03
Besag, V. E. (1989). Bullying and victimization in schools. Open University Press.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (27. bs.). Pegem Akademi.
Crick, N. R., & Grotpeter, J. K. (1995). Relational aggression, gender, and social-psychological adjustment. Child Development, 66(3), 710–722. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.1995.tb00900.x
Çınkır, İ., & Kepenekçi, Y. K. (2003). Öğrenciler arası zorbalık. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 34, 236–253.
Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107–115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
Farrington, D. P. (1993). Understanding and preventing bullying. Crime and Justice, 17, 381–458. https://doi.org/10.1086/449217
Furniss, C. (2000). Bullying in schools: It’s not a crime – is it? Education and the Law, 12(1), 9–29. https://doi.org/10.1080/713667559
Gökler, R. (2009). Okullarda akran zorbalığı. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2), 511–537.
James, A. (2010). Research briefing: School bullying [Research briefing]. NSPCC Inform. https://christmas.nspcc.org.uk/Inform/research/briefings/school_bullying_pdf_wdf73502.pdf
Li, Q. (2006). Cyberbullying in schools: A research of gender differences. School Psychology International, 27(2), 157–170. https://doi.org/10.1177/0143034306064547
Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd ed.). SAGE.
Nansel, T. R., Overpeck, M., Pilla, R. S., Ruan, W. J., Simons-Morton, B., & Scheidt, P. (2001). Bullying behaviors among US youth: Prevalence and association with psychosocial adjustment. JAMA, 285(16), 2094–2100. https://doi.org/10.1001/jama.285.16.2094
Olweus, D. (1977). Aggression and peer acceptance in adolescent boys: Two short-term longitudinal studies of ratings. Child Development, 48(4), 1301–1313. https://doi.org/10.2307/1128488
Olweus, D. (1991). Bully/victim problems among school children: Basic facts and effects of a school-based intervention program. In D. Pepler & K. Rubin (Eds.), The development and treatment of childhood aggression (pp. 411–448). Lawrence Erlbaum.
Olweus, D. (1995). Bullying at school: What we know and what we can do. Blackwell Publishers.
Pişkin, M. (2010). Ankara’daki ilköğretim öğrencileri arasında akran zorbalığının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 35(156), 175–189.
Qi, J., Yan, Y., & Yin, H. (2023). Screen time among school‑aged children of aged 6–14: A systematic review. Global Health Research and Policy, 8, 12. https://doi.org/10.1186/s41256-023-00297-z
Rivers, I., & Smith, P. K. (1994). Types of bullying behaviour and their correlates. Aggressive Behavior, 20(5), 359–368. https://doi.org/10.1002/1098-2337(1994)20:5%3C359::AID-AB2480200503%3E3.0.CO;2-J
Roland, E. (1989). Bullying: The Scandinavian research tradition. In D. Tattum & D. Lane (Eds.), Bullying in schools (pp. 21–32). Trentham Books.
Saba, P. (2023). Effects of animated movies on the aggression and behavior performance of primary school students. Behavioral Sciences, 13(8), 659. https://doi.org/10.3390/bs13080659
Schreier, M. (2012). Qualitative content analysis in practice. SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781529682571
Smith, P. K. (2004). Bullying: Recent developments. Child and Adolescent Mental Health, 9(3), 98–103. https://doi.org/10.1111/j.1475-3588.2004.00089.x
Smith, P. K. (2016). Bullying: Definition, types, causes, consequences and intervention. Social and Personality Psychology Compass, 10(9), 519–532. https://doi.org/10.1111/spc3.12266
Smith, P. K., & Ananiadou, K. (2003). The nature of school bullying and the effectiveness of school-based interventions. Journal of Applied Psychoanalytic Studies, 5(2), 189–209. https://doi.org/10.1023/A:1022991804210
Şengün Afşin, R., Doğan, Ö., & Koçyiğit Özlü, A. (2025). TRT Çocuk Kanalındaki çizgi filmlerde karakterlerin akran zorbalığı davranışlarının incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 9(3), 434–450. https://doi.org/10.46237/amusbfd.1467252
Tavşancıl, E., & Aslan, E. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. Epsilon Yayınevi.
Turan, F., & Aydemir, Y. (2017). Okul öncesi dönemde akran ilişkileri ve akran zorbalığı. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 2(1), 1–15.
Tutar, H. (2023). Nitel araştırma deseni belirleme ölçütleri ve gerekçelendirilmesi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 334–355.
United Nations Children's Fund. (2013). Indicators for monitoring of violence against children guidebook (VAC). https://www.icc.org.tr/uploads/documents/UnicefTrainingMaterials/indicators-guidebook-eng.pdf
Wang, J., Nansel, T. R., & Iannotti, R. J. (2011). Cyber and traditional bullying: Differential association with depression. Journal of Adolescent Health, 48(4), 415–417. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2010.07.012
Wen, X., Shu, Y., Qu, D., Wang, Y., Cui, Z., Zhang, X., & Chen, R. (2023). Associations of bullying perpetration and peer victimization subtypes with preadolescent’s suicidality, non-suicidal self-injury, neurocognition, and brain development. BMC Medicine, 21, 141. https://doi.org/10.1186/s12916-023-02808-8
West, A., & Salmon, G. (2000). Bullying and depression: A case report. International Journal of Psychiatry in Clinical Practice, 4(1), 73–75. https://doi.org/10.1080/13651500050518433
Yağan Güder, S., Ay, A., Saray, F., & Kılıç, İ. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının izledikleri çizgi filmlerin toplumsal cinsiyet kalıp yargıları açısından incelenmesi: Niloya örneği. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 5(2), 96–111.
Yan, W., Yuan, Y., Yang, M., Zhang, P., & Peng, K. (2023). Detecting the risk of bullying victimization among adolescents: A large-scale machine learning approach. Computers in Human Behavior, 147, 107817. https://doi.org/10.1016/j.chb.2023.107817
Yetim, G., & Sarıçam, H. (2016). Çizgi film programlarının çocuklara etkisi konusunda ailelerin bilgi ve farkındalık düzeylerinin incelenmesi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 6(11), 341–364. https://dergipark.org.tr/tr/pub/opus/article/270461
Zhang, Q., Cao, Y., Tian, J., El-Lim, K., & Gentile, D. A. (2020). Effects of prosocial cartoon models on aggressive cognitions and aggressive behaviors. Children and Youth Services Review, 118, Article 105498. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105498
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Telif Hakkı (c) 2026 Beyza Çelik, Aylin Perk, Efruze Yazıcı, Meral Taner Derman
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
