Waldorf ve Reggio Emilia Alternatif Okul Yaklaşımlarının İncelenmesi

https://doi.org/10.24130/eccdjecs.19672026101629

Yazarlar

Özet

Okuldaki öğrenme sürecinin ilk basamağı olarak eğitimin diğer aşamalarına temel teşkil eden kademe, okul öncesi eğitimdir. Bu çalışmada; genellikle okul öncesi eğitim kurumlarında kullanılan Waldorf ve Reggio Emilia yaklaşımlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu inceleme sırasında nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılarak Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanında yer alan 25 lisansüstü tez çalışması sistematik olarak analiz edilmiştir. Türkiye’de konuya ilişkin literatürdeki eğilimlerin ve eksikliklerin ortaya koyulması ve sonuçlarının güncel yaşamla ilişkilendirilmesi bakımından çalışma önemlidir. Belirlenen lisansüstü tezlere; amaçlarına, metodolojilerine ve sonuçlarına göre içerik analizi uygulanması sonucunda; tezlerin amacının genellikle bu yaklaşımların çocukların beceri gelişimine etkisini incelemek olduğu,  çalışmalarda genellikle nitel araştırma yöntemleri kullanıldığı, Waldorf ve Reggio Emilia yaklaşımlarının bireylerin insani, yaratıcı yönünü geliştirdiği, eğitimin niteliğine olumlu katkısı olduğu, bireyin öğrenme sürecine etkilerinin öğretmenler, okul yöneticileri ve aileler için büyük önem taşıdığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Toplumun ihtiyaç duyduğu bireylerin yetiştirilmesinde okul öncesi eğitimden itibaren eğitim kurumlarında bu yöntemlerin kullanılmasına ilişkin öneriler sunulmuştur.

 

Referanslar

Akar Gençer, A. A. (2014). Reggio Emilia temelli projelerin anaokuluna giden çocukların yaratıcı düşünme becerilerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Apaydın Demirci, Z., & Arslan, E. (2019). Okul öncesi eğitiminde Waldorf yaklaşımı. International Congress of Science Culture and Education, Antalya, Türkiye, 29 Ekim–02 Kasım 2019. (Tam metin bildiri).

Aral, N., Köksal Akyol, A., & Sığırtmaç, A. (2006). Beş-altı yaş grubundaki çocukların yaratıcılıkları üzerinde Orff öğretisine dayalı müzik eğitiminin etkisinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 5(15), 1–9.

Aslan, D. (2005). Okul öncesi eğitimde Reggio Emilia yaklaşımı. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 75–84.

Attfield, K. (2024). The humane education of Waldorf. Frontiers in Education, 9, Article 1332597. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1332597

Aydemir Özalp, T. (2016). Reggio Emilia yaklaşımı temelli uygulamalar yapan okul öncesi öğretmenlerinin deneyimleri: Bir olgubilim çalışması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dumlupınar Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Kütahya.

Aydemir Özalp, T. (2021). The process of being a teacher in a Reggio Emilia-inspired preschool: A phenomenological study. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 27, 155–181.

Aydemir Özalp, T. (2023). Reggio Emilia temelli proje çalışmalarında okul öncesi dönem çocuklarının karar verme süreçlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Bakioğlu, A., & Göktaş, E. (2019). Eğitim politikası bağlamında işbirlikli ve geleneksel öğrenme yöntemlerinin tutuma etkisinin meta analizi. Journal of Theoretical Educational Science, 12(3), 1013–1043. https://doi.org/10.30831/akukeg.454886

Cadwell, L. B. (2011). Bringing learning to life: A Reggio approach to early childhood education. Teachers College Press.

Capelli, L., Drure, E. M. C., & Muzzi, C. (2025). Swedish experiences of the Reggio Emilia approach inspired schools: An explorative study on history, inclusion and learning environments. Paper presented at ICON-edu 2025.

Coşkun, M. (2024). Okul öncesi dönem çocuklarıyla Reggio Emilia yaklaşımı bağlamında değer eğitimi: Bir durum çalışması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.

Creswell, J. W. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage Publications.

Delal Nasin, G. (2019). Alternatif eğitim yaklaşımlarının yeni nesil öğrenme ortamlarına yansıması: Reggio Emilia okulları örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Avrasya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.

Dereli, H. M. (2013). Reggio Emilia temelli dokümantasyon eğitiminin okul öncesi öğretmenlerinin demokratik tutum ve çocuk merkezli uygulamaları üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Doymuş, K., Şimşek, Ü., & Karaçöp, A. (2007). Genel kimya laboratuvarı dersinde öğrencilerin akademik başarısına, laboratuvar malzemelerini tanıma ve kullanmasına işbirlikli ve geleneksel öğrenme yönteminin etkisi. Eurasian Journal of Educational Research, 28, 31–42.

Dündar, S. (2007). Alternatif eğitimin felsefî temelleri ve alternatif okullardaki uygulamalar [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Easton, F. (1997). Çocuğun bütününü eğitmek: “Baş, kalp ve eller”; Waldorf deneyimi. Teoriden Pratiğe, 36(2), 88–94.

Edwards, C. P. (2002). Three approaches from Europe: Waldorf, Montessori, and Reggio Emilia. Early Childhood Research and Practice, 4(1), 1–14.

Edwards, C., Gandini, L., & Forman, G. (Eds.). (2012). The hundred languages of children: The Reggio Emilia experience in transformation (3rd ed.). Praeger.

Ekinci, D., & Hamurcu, H. (2004). Reggio Emilia yaklaşımında teknoloji kullanımı. Çoluk Çocuk Dergisi, 7(37), 16–19.

Ertekin, B., & Ök, M. (2002). Geleneksel öğretim yöntemleri ile işbirlikli öğrenme yönteminin fen bilgisi öğretimi üzerindeki etkileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Denizli. https://hdl.handle.net/11499/49407

Fidan, N., & Erden, M. (1993). Eğitime giriş. Alkım Yayınları.

Filippini, T., & Vecchi, V. (1996). The hundred languages of children: Narrative of the possible. In C. Edwards, L. Gandini, & G. Forman (Eds.), The hundred languages of children: The Reggio Emilia approach to early childhood education (pp. 122–137). Ablex.

Fraser, S. (2012). Authentic childhood: Experiencing Reggio Emilia in the classroom (3rd ed.). Cengage Learning.

Goldschmidt, G. (2017). Waldorf education as spiritual education. Religion & Education, 44(3), 346–363. https://doi.org/10.1080/15507394.2017.1294400

Gökçen Saygılı, H. T. (2019, Aralık 2). Dünyada okul öncesi eğitimin zorunlu olduğu ülkeler. Eğitim Her Yerde. https://egitimheryerde.net/dunyada-okul-oncesi-egitimin-zorunlu-oldugu-ulkeler

Grunelius, E. M. (1991). Early childhood education and the Waldorf school plan. Rudolf Steiner College Press.

Gül, Ş. G. (2022). Okul öncesi öğretmen görüşlerine göre Reggio Emilia yaklaşımında sınıf yönetimi süreçleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Harran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Şanlıurfa.

Gündüz, M. (2013). Modern eğitimin doğuşu ve alternatif eğitim paradigmaları. Bayburt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(Özel Sayı), 66–80.

Güngör, D. A., & Açıkgöz Ün, K. (2005). İşbirlikli öğrenme ve geleneksel öğretimin okuduğunu anlama üzerindeki etkileri ve cinsiyet ile ilişkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 43(43), 355–378.

İmir, H. M. (2018). Reggio Emilia temelli dokümantasyon uygulamasının okul öncesi çocuklarının düşünme becerileri üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

İnan, H. Z. (2012). Okul öncesi eğitimde çağdaş yaklaşımlar: Reggio Emilia yaklaşımı ve proje yaklaşımı. Anı Yayıncılık.

İnan, H. (2022). Sustainability of early childhood education inspired by the Reggio Emilia Approach during the emergency times: A phenomenographic research. International Journal on Lifelong Education and Leadership, 8(1), 36–48.

Karataşlı, E. (2019). Avustralya-Waldorf ve Türkiye ortaöğretim matematik dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Kartal Taşoğlu, A., & Bakaç, M. (2023). Probleme dayalı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin akademik başarı ve eleştirel düşünme becerilerine etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 52(238), 855–884. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1086365

Kayahan-Yüksel, D., & Kartal, S. (2020). Okul öncesi dönemde alternatif bir eğitim modeli: Waldorf yaklaşımı ve materyallerine yönelik öğretmen görüşleri. Cumhuriyet International Journal of Education, 9(3), 845–859.

Kayır, G. (2015). Okul öncesi eğitimde Reggio Emilia yaklaşımından esinlenerek yapılan proje çalışmaları: Bir eylem araştırması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dumlupınar Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Kütahya.

Koca, C. (2015). Bir Waldorf anaokulunun yöneticisi, öğretmenleri ve bu okuldaki çocukların ebeveynlerinin eğitimle ilgili bazı kavramlar ile Waldorf yaklaşımına ilişkin görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.

Kocabaş, A. (1998). İşbirlikli ve geleneksel öğrenme yöntemlerinin müziğe ilişkin tutumlar üzerindeki etkisi. Eğitim ve Bilim, 22(108). https://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/5225/138.

Koçyiğit, S. (2012). Okul öncesi eğitimin tanımı, amacı, önemi ve ilkeleri. In R. Zembat (Ed.), Okul öncesi eğitime giriş (ss. 14–26). Hedef Yayıncılık.

Korkmaz, S. (2020). Waldorf yaklaşımına dayalı eğitim programının okul öncesi dönemdeki çocukların yaratıcılık ve bilişsel becerilerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.

Kotaman, H. (2009). Rudolf Steiner ve Waldorf okulu. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 174–194. https://efdergi.yyu.edu.tr.

Kozankurt, Z. Ş. (2019). Alternatif okulların sorunları, yöntemleri ve uygulamalarına ilişkin değerlendirmeler: Waldorf örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.

Kulan Alagöz, S. (2024). Dezavantajlı okul öncesi öğrencilerine yönelik Reggio Emilia yaklaşımına dayalı sanat eğitimi modeli geliştirme: Bir eylem araştırması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çanakkale.

Malaguzzi, L. (1993). For an education based on relationships. Young Children, 49(1), 9–12.

Memduhoğlu, H. B., Mazlum, M. M., & Alav, Ö. (2015). Türkiye'de alternatif eğitim uygulamalarına ilişkin öğretmenlerin ve öğretim üyelerinin görüşleri. Eğitim ve Bilim, 40(179), 69–87.

Millî Eğitim Bakanlığı. (2012). Okul öncesi eğitim. https://mebk12.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/80/04.

Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Okul öncesi eğitim programı: Gelişim raporu.

Mussini, I. (2023). Schools of caring: A qualitative research in the municipal preschools of Correggio (Reggio Emilia). In INTED 2023 Proceedings (pp. 3936–3944).

Nicol, J., & Taplin, J. T. (2019). Understanding the Steiner Waldorf approach: Early years education in practice (2nd ed.). Routledge.

Ogletree, E. J. (2020). The Waldorf curriculum: Philosophy and practice. University Press of America.

Ok, B. (2022). Reggio Emilia ilhamlı okullar: Eğitim sürecinin öğretmen, ebeveyn ve yönetici görüşleri doğrultusunda incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı, Samsun.

Ok, B., & Mercan Uzun, E. (2022). Reggio Emilia ilhamlı okullarda öğretmen olmak. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23, 1779–1798. https://doi.org/10.17679/inuefd.1079298.

Özdemir, C. C. (2013). Okul öncesi öğretmenliği 3. sınıf öğrencilerine verilen Reggio Emilia yaklaşımı konulu eğitim programının etkililiğinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.

Özgen, Z. (2019). Montessori, Reggio Emilia ve MEB okul öncesi eğitim yaklaşımlarında aile katılımına yönelik öğretmen tutumlarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Okan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Patterson, B. J., & Bradley, P. (2011). Waldorf yöntemiyle çocuğumu büyütüyorum: 0–7 yaş çocuk eğitimi (S. Dönmez, Çev.). Kaknüs Yayınları.

Pişkin Uyar, F. (2024). Waldorf anaokullarına devam eden ve etmeyen çocukların öz düzenleme becerileri ile prososyal davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Poyraz, H., & Dere, H. (2003). Okul öncesi eğitiminin ilke ve yöntemleri (2. baskı). Anı Yayıncılık.

Rawson, M. (2024). Translating, transmitting and transforming Waldorf curricula: One hundred years after the first published curriculum in 1925. Frontiers in Education, 9, Article 1306092. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1306092.

Rinaldi, C. (2006). In dialogue with Reggio Emilia: Listening, researching and learning. Routledge.

San, İ. (2016). Rudolf Steiner ve Waldorf okulları. Alternatif Eğitim Dergisi, 3, 167–195. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001443.

Şahin, A. (2019). Reggio Emilia yaklaşımı temelli fen ve doğa etkinliklerinin uygulanması: Bir eylem araştırması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.

Şahin, S. (2013). Okul öncesi dönemde motor gelişim. In F. Turan (Ed.), Okul öncesi dönemde gelişim (ss. 226–236). Hedef Yayıncılık.

Şen, S. (2007). Okul öncesi dönem çocukların temel özellikleri ve gereksinimleri. In G. Haktanır (Ed.), Okul öncesi eğitime giriş (ss. 34–45). Anı Yayıncılık.

Turaşlı, N. (2014). Okul öncesi eğitimin tanımı, kapsamı ve önemi. In G. Haktanır (Ed.), Okul öncesi eğitime giriş (ss. 1–24). Anı Yayıncılık.

Tutar, N. (2022). Waldorf, Montessori ve MEB okul öncesi eğitim programlarına devam eden 48–60 aylık çocukların yaşam becerilerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2024). 12. Kalkınma Planı (2024–2028).

Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). İstatistiklerle çocuk 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Cocuk-2024-54197.

Tyson, R. (2024). Waldorf education – A survey of empirical research. RoSE – Research on Steiner Education, 15(1).

Vecchi, V. (2010). Art and creativity in Reggio Emilia: Exploring the role and potential of ateliers in early childhood education. Routledge.

Yakut Özek, B., & Sincer, S. (2024). Yükseköğretimde dijital dönüşüm: Çevrimiçi ve hibrit uygulamaların geleneksel eğitim sistemine entegrasyonu. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 14, 1170–1193. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1426337.

Yavuz Yaşar, H. (2018). Tarih dersinde Reggio Emilia yaklaşımı: Bir eylem araştırması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Yeşildağ, C. (2021). Waldorf anaokulu öğretmenlerinin duyusal işlemlemeye ilişkin görüşlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Üsküdar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Yıldırım, S. (2018). Türkiye'deki Montessori, Waldorf ve Reggio Emilia yaklaşımlarını benimseyen okul öncesi özel kuruluşlar örneğinde görsel sanatlar eğitimi durumunun betimlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.

Yıldız, V. (1999). İşbirlikli öğrenme ile geleneksel öğrenme grupları arasındaki farklar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16–17, 155–163.

Yıldız, K. (2023). Erken çocukluk döneminde spiritüel eğitim: Waldorf yaklaşımı örneği [Yayımlanmamış doktora tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.

Yayınlanmış

30-06-2026

Nasıl Atıf Yapılır

Ulusoy, B., & Ertekin, G. (2026). Waldorf ve Reggio Emilia Alternatif Okul Yaklaşımlarının İncelenmesi . Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 10(1), 1–24. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.19672026101629